DVD-box Hans van Manen

Stichtin Hans van Manen

Actueel / Up To Date

VSCD Oeuvreprijs voor Hans van Manen

7 oktober 2017

 

  

 

Het VSCD-bestuur reikte met groot genoegen haar oeuvreprijs* uit aan Hans van Manen. De prijs is overhandigd tijdens het Festival de Nederlandse Dansdagen op 7 oktober 2017 in Theater aan het Vrijthof in Maastricht.

 

Uit het jury-rapport: 

Oeuvre en ouvrir, stamverwant in het Frans, vallen bij Hans van Manen samen tot synoniem. Want elke creatie van zijn hand opent nieuwe wegen naar ongekende vergezichten voor dansers en publiek. Al ruim zestig jaar creëert Van Manen baanbrekende choreografieën waarmee hij een belangrijke impuls heeft gegeven aan de ontwikkeling van de danskunst in binnen- en buitenland.

Hij begon met dansen in 1951 en maakte in 1957 zijn eerste ballet ‘Feestgericht’, dat werd onderscheiden met de Staatsprijs voor Choreografie. Daarna volgden er nog vele choreografieën én prijzen. Met een gemiddelde van drie nieuwe balletten per jaar heeft Van Manen met zijn omvangrijke en gevarieerde oeuvre van zo’n 150 werken (die hij o.a. creëerde voor Het Nationale Ballet en het Nederlands Dans Theater) een signatuur neergezet die vele dansers en choreografen inspireerden en die de kijk op wat dans is en kan zijn, verrijkt heeft.

Hans van Manen herdefinieert veelvuldig genderrollen in zijn werk waarmee hij het klassiek ballet emancipeerde. ‘Adagio Hammerklavier’ uit 1973 is een van Van Manens meesterwerken waarover Vrij Nederland destijds schreef: “Een grote gebeurtenis in de Nederlandse kunst en de grootste in de Nederlandse danskunst. Wie hieraan voorbijgaat, of wie niet gaat kijken op zijn minst, doet schade aan zijn ziel.” In deze choreografie laat Van Manen tevens zijn enorme muzikaliteit zien, waarmee hij het publiek niet alleen dans laat zien maar ook op een nieuwe manier de muziek laat ervaren.

Zijn invloed is onuitwisbaar. Door zijn hoge mate van abstractie en vormvastheid wordt hij de “Mondriaan van de dans, meester in de eenvoud” genoemd. Zijn werk voert terug naar de essentie van wat dans is, eenvoudig, krachtig en puur, een kunstvorm die de ziel raakt. Hans van Manen heeft de liefde met al zijn passie en spanningen op het podium gebracht, vaak met humor. De heldere lange lijnen die doorbroken worden, zoals het onweer op een zonovergoten dag, herkent iedereen als het werk van deze ware meesterchoreograaf.

Deze herkenbaarheid van Hans van Manens dansvocabulair, zoals zo mooi beschreven in een recent artikel van Francine van der Wiel in NRC Handelsblad, maakt het werk allerminst saai, maar geven zijn choreografieën een onmiskenbare en niet mis te verstane uitdrukkingskracht. De zeggingskracht van ‘Metafoor’ uit 1965, die van ‘Solo’ ruim drie decennia later (1997) of ‘Variations for two couples’ uit 2010 laten de ware hand van een meester zien.

Met het werk ‘Live’ uit 1979 liet Hans van Manen samen met cameraman Henk van Dijk al zien hoe film een belangrijke rol zou krijgen op het podium. Het was het eerste ballet met live film en vernieuwend omdat het publiek via het beeldscherm achter de danseres, bij de première in Carré was dit Coleen Davis, de mogelijkheid kreeg om ook de beweging van de andere kant en in close-up te bekijken. De balletdanseres op hoge hakken (Alexandra Radius) had Van Manen al in 1971 geïntroduceerd met het duet ‘Twilight’.

De signatuur van Hans van Manen wordt niet alleen bepaald door de beweging, maar zeker ook door de vormgeving. Van zo’n 60 balletten is Keso Dekker de vormgever, waaronder ‘Black Cake’ (1989), ‘Kleines Requiem’ (1996) en ‘Simple Things’ (2001). De kostuums en het toneelbeeld dragen bij aan de helderheid van de choreografie.

Hans van Manens choreografieën zijn tijdloos, de thema’s zijn actueel en voor velen herkenbaar, zijn werk zal nog vele jaren nieuw publiek voor dans trekken en het bestaande danspubliek bekoren.

“Als je niet van dans houdt, hou je wel van Hans van Manen en als je wel van dans houdt, ben je totaal verliefd op zijn werk.”

– Alexandra Radius (Trouw, 10 september 2007)

Hans van Manen is hét symbool voor de Nederlandse dans en voegt een unieke stem toe aan de discipline. Een verdienste, die nationaal en internationaal allerminst onopgemerkt is gebleven. Hij is een veel gevraagd choreograaf in binnen- en buitenland en zijn werk wordt door meer dan 50 internationale gezelschappen gedanst. Hij ontving vele nationale en internationale prijzen. De hoogste tijd om deze bijzondere kunstenaar en grootmeester te onderscheiden met de VSCD Oeuvreprijs.

 

* De VSCD Oeuvreprijs wordt uitgereikt aan een persoon of instelling die een grote bijdrage aan de podiumkunsten heeft geleverd. De prijswinnaar heeft gedurende zijn carrière of tijd dat de organisatie werkzaam is een ontwikkeling doorgemaakt die gezichtsbepalend is geworden voor de podiumkunsten. Ook na het beëindigen van de loopbaan of werkzaamheden moet de invloed ervan herkenbaar zijn.